Πως να λες όχι…

   

Πως να λες όχι…

Πως να λες όχι...
Πως να λες όχι…

Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΣΗΣ

Το να φέρνει κανείς αντίρρηση και να αρνείται πράγματα που μπορεί να του ζητούν οι άλλοι συνεχώς για κάποιους ανθρώπους είναι πάρα πολύ εύκολο και για κάποιους άλλους ίσως στάση ζωής. Ωστόσο υπάρχει και αυτή η μερίδα των ανθρώπων που δυσκολεύεται να αρνηθεί, να πει ΟΧΙ, να θέσει όρια και προϋποθέσεις στους γύρω του με αποτέλεσμα όλο αυτό να είναι πάρα πολύ καταπιεστικό και επιζήμιο για την προσωπικότητα και τη διάθεση.

«Πώς τα κατάφερα πάλι και δέχτηκα; Γιατί δεν μπορώ να πω όχι; Αισθάνομαι τόσο θυμωμένος με εμένα γιατί για άλλη μια φορά δεν μπόρεσα να αρνηθώ.   Είπα ΝΑΙ σε κάτι που δεν ήθελα εξ΄ αρχής».

Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει ή δεν έχουμε πει και εμείς οι ίδιοι αυτές τις φράσεις όταν «αναγκαζόμαστε» από τους ίδιους μας τους εαυτούς να υποκύψουμε και να κάνουμε πράγματα που διαφωνούμε από την αρχή ωστόσο δεν έχουμε την δύναμη να αρνηθούμε.

Τι είναι όμως αυτό που μας κάνει να μην έχουμε την δυνατότητα να φέρουμε αντίρρηση. Είναι η εικόνα του «καλού παιδιού» που θέλουμε να προβάλλουμε, είναι ότι δεν μας αρέσει να δυσαρεστούμε κανέναν, θέλουμε να είμαστε αρεστοί και αισθανόμαστε ότι αυτό μπορούμε να το πετύχουμε μόνο κάνοντας ότι μας ζητήσουν οι άλλοι μη μπορώντας να προβάλλουμε τα δικά μας θέλω, τις δικές μας αντιρρήσεις και ανάγκες;

Οποιαδήποτε και αν είναι η απάντηση το βέβαιο είναι ότι αυτό δημιουργεί στο ψυχισμό μας τεράστια πίεση και άγχος με αποτέλεσμα να επιβαρύνονται άλλοι τομείς της ζωής μας όπως η σχέση μας, η οικογένεια μας, η δουλειά μας κ.τ.λ.

Σημαντικό ρόλο σε όλο αυτό παίζει η ανάγκη μας για επιβράβευση. Η επιβράβευση σημαίνει κοινωνική αποδοχή, μη κριτική, αποδοχή από τον κοινωνικό περίγυρο και μια ιδανική εικόνα που εξυπηρετεί ανάγκες πολλών γύρω από εμάς όπως η οικογένεια μας, οι γονείς, τα παιδιά, ο σύζυγος, ο διευθυντής μας κ.τ.λ.

Η υιοθέτηση του ρόλου του «θύματος» ή αυτού που τα φορτώνεται πάντα όλα χωρίς να μπορεί να αρνηθεί είναι δική μας ανάγκη και όχι των γύρω μας. Η μη τοποθέτηση ορίων στις συναναστροφές μας απορρέει από εμάς τους ίδιους και δεν φταίνε πολλές φορές οι άλλοι αν τους δίνουμε το δικαίωμα να μας εκμεταλλευτούν.

Πολλές φορές βρίσκουμε διάφορες δικαιολογίες προκειμένου να μην δεχτούμε την αδυναμία μας στο να μην μπορούμε να αρνηθούμε. Επικαλούμαστε προσωπικούς λόγους, υποχρεώσεις που μπορεί να έχουμε απέναντι στο άτομο που μας ζητάει αυτό που στην ουσία δεν θέλουμε να κάνουμε, βρίσκουμε θετικά στοιχεία σε αυτό που από την αρχή ξέρουμε ότι μόνο αρνητικά έχει, επικαλούμαστε το καθήκον κ.α.

Σίγουρα όλα τα παραπάνω έχουν βάση και αποτελούν κομμάτια αληθινά των λόγων για το οποίο κάνουμε κάτι που δεν θέλουμε. Σημαντικό όμως είναι να αναγνωρίζουμε και τις δικές μας ανάγκες, να θέτουμε προτεραιότητες και να μην γίνεται μια πάγια και καθιερωμένη συνήθεια η συνεχής υποχώρηση στα θέλω και τις απαιτήσεις των άλλων.

Η σημαντικότερη προτεραιότητα είναι ο εαυτός μας όσο εγωιστικό αν ακούγεται αυτό.

Οι άνθρωποι δεν είναι συνηθισμένοι στο να ακούνε και να δέχονται το «όχι» και την άρνηση. Ωστόσο χρειάζεται αρκετή τέχνη ώστε να πείσω τον άλλον ότι η μη αποδοχή αυτού που μου ζητά προκύπτει από σημαντικές ανάγκες για εμένα και όχι από διάθεση να μην τον εξυπηρετήσω.

Επίσης είναι σημαντικό να του το δώσω να το καταλάβει σαφέστατα και έγκαιρα αλλά και να μην δημιουργήσω συγκρούσεις. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Να μερικά «στοιχεία» που μπορούν να μας βοηθήσουν δουλεύοντας αρκετά με τον εαυτό μας.

  • Εκφράζουμε την άρνηση μας με σταθερό και ήρεμο τόνο. Δεν είμαστε πάντα υποχρεωμένοι να εξηγούμε επακριβώς τους λόγους που δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι αλλά μπορούμε να επικαλεστούμε την κατανόηση του άλλου και το γεγονός ότι μας ξέρει αρκετά ώστε να καταλάβει ότι η άρνηση μας κρύβει από πίσω κάποιον πολύ σημαντικό λόγο.
  • Εάν κάποιος ωστόσο είναι πολύ φορτικός και πιεστικός μπορούμε να γλιτώσουμε λίγο χρόνο λέγοντας «Θα το σκεφτώ» ή να επαναλάβουμε όσες φορές και αν χρειαστεί την ίδια φράση «Όπως ήδη σου εξήγησα…» ώστε να πάρει το μήνυμα και να αποχωρίσει.
  • Εάν αισθάνεσαι ωστόσο την ανάγκη να «απολογηθείς» πες την αλήθεια γιατί αρνείσαι και μην προσπαθείς να βρεις πειστικές δικαιολογίες. Ακόμη και το «Δεν Θέλω» είναι επαρκές και οφείλει κανείς να το σεβαστεί.
  • Εάν το άτομο που σου ζητάει κάτι θυμώσει με αυτήν σου την άρνηση μην χρεωθείς τους κακούς του τρόπους και την αγένεια του, αλλά πείσε τον εαυτό σου ότι έπραξες το σωστό και δεν είσαι υποχρεωμένος να πιεστείς εσύ για να αισθανθεί ο άλλος καλά.
  • Μπορείς να δώσεις λίγο χρόνο στον εαυτό σου να το ξανασκεφτεί και αν τελικά δεις ότι δεν είναι και τόσο πιεστικό αυτό που σου ζητάνε και μπορείς να το κάνεις έχεις κάθε δικαίωμα να αλλάξεις γνώμη.
  • Μπορείς να εκφράσεις την άρνηση σου μέσω τηλεφώνου εάν δυσκολεύεσαι με την κατά πρόσωπο επικοινωνία.
  • Εάν έχεις αμφιβολία καλύτερα να πεις όχι και να αλλάξεις γνώμη μετά παρά να δεχτείς και μετά να μην μπορείς να αρνηθείς.
  • Μπορείς να δείξεις ενσυναίσθηση για το πρόβλημα του άλλου ωστόσο αυτό δεν σε υποχρεώνει να πιεστείς ο ίδιος για να του λύσεις το θέμα του.
  • Κάνε ασκήσεις και χρησιμοποίησε μέσα όπως ο καθρέπτης προκειμένου να αποκτήσεις μεγαλύτερη οικειότητα με αυτό που θέλεις να πεις.
  • Μην σκέφτεσαι ότι μπορεί να σε κακο-χαρακτηρίσουν ή να σε απορρίψουν εξαιτίας μιας άρνησης σου. Είναι πιο σημαντικό να μην αρνείσαι εσύ τα θέλω σου και έστω και αν συμβεί κάτι τέτοιο μπορείς να βγάλεις συμπεράσματα για ποιους είσαι πραγματικά σημαντικός. Ωστόσο να θυμάσαι ότι τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι θα εκτιμήσουν την ακεραιότητα και την ειλικρίνεια του χαρακτήρα σου.

Πολλές φορές το να λέμε όχι και να είμαστε πολύ πειστικοί και σταθεροί σε αυτήν την στάση δεν είναι μόνο βολικό και καλό για εμάς αλλά γινόμαστε και παράδειγμα προς μίμηση και για τα παιδιά μας. Φανταστείτε πως μπορούμε να εκπαιδεύσουμε ένα παιδί να αποφεύγει τους κινδύνους ή να διεκδικεί πράγματα στις προσωπικές του συναναστροφές έτσι ώστε να μην είναι πάντα ο εύκολος στόχος ή το «θύμα» όπως συνηθίζεται να λέγεται.

Οφείλουμε να μάθουμε στα παιδιά να λένε ΟΧΙ σε διάφορες περιπτώσεις που μπορεί να είναι μάλιστα και πάρα πολύ επικίνδυνες. Στόχος δεν είναι να τα φοβίσουμε και να τα κάνουμε να πιστέψουν ότι δεν μπορούν να εμπιστεύονται κανέναν αλλά να μπορούν να κρίνουν τι μπορεί να είναι επικίνδυνο και να ξέρουν να αντιδρούν σε αυτό σωστά. Για παράδειγμα μπορούμε να του εξηγήσουμε:

  • Εάν κάποιος άγνωστος προσφερθεί να σε πάει μια βόλτα με το ωραίο και μεγάλο του αμάξι πες αμέσως ΟΧΙ και απομακρύνσου όσο πιο γρήγορα μπορείς.
  • Εάν κάποιος μεγάλος σου προσφέρει χρήματα προκειμένου να τον βοηθήσεις να βρει κάτι που έχασε πες ΟΧΙ και φύγε μακριά. Οι μεγάλοι ζητάνε βοήθεια από τους μεγάλους /συνομηλίκους τους και όχι από τα παιδιά.
  • Εάν κάποιος γείτονας σου ζητήσει να μπεις στο σπίτι του για να σου δείξει κάτι ή να σου δώσει κάτι και αυτό σε κάνει να αισθάνεσαι περίεργα περίμενε στην εξώπορτα για να σου το δώσει και μην μπεις μέσα.
  • Εάν κάποιος άγνωστος ή μεγαλύτερος σου μιλάει για θέματα που δεν είναι της ηλικίας σου (σεξ κ.α.) φύγε και ενημέρωσε αμέσως τους γονείς σου. Πες σε αυτό το άτομο ότι δεν μπορείς να συζητάς τέτοια θέματα χωρίς την άδεια των γονιών σου.
  • Εάν κάποιος μεγαλύτερος σου εκμυστηρευτεί κάτι και σου ζητήσει να το κρατήσεις μυστικό πες ΟΧΙ. Κάποια μυστικά όπως ότι αγόρασες ένα δώρο γενεθλίων για την μαμά σου είναι καλό να τα κρατάς, άλλα όμως όχι και χρειάζεται να ενημερώσεις τους γονείς σου. Πρέπει να μάθει το παιδί να κάνει την διάκριση ανάμεσα σε καλά και κακά μυστικά και να μην το κυριεύει ο φόβος της απειλής ότι αν το πει θα πάθει κάτι κακό το ίδιο ή οι γονείς του.
  • Εάν κάποιος σου προσφέρει χρήματα ή δώρα εξήγησε ότι για να τα παραλάβεις πρέπει να ρωτήσεις τους γονείς σου πρώτα.
  • Εάν κάποιος σου ζητήσει να σε φωτογραφίσει πες ΟΧΙ και ενημέρωσε τους γονείς σου.
  • Εάν κάποιος σε ρωτήσει που μένεις, ποιο είναι το όνομα σου ή αν οι γονείς σου εργάζονται ή είναι σπίτι αυτήν την στιγμή απάντησε ΟΧΙ και φύγε μακριά.
  • Υπάρχουν ωστόσο φορές που μπορείς να ζητήσεις την βοήθεια κάποιου μεγαλύτερου όπως για παράδειγμα όταν χτυπήσεις και είσαι μόνος σου ή όταν έχεις χαθεί. Ωστόσο και πάλι πρέπει να είσαι πολύ προσεχτικός.
  • Μην αφήνεις κανέναν να σε χαϊδεύει στα ευαίσθητα σημεία του σώματος σου με την δικαιολογία ότι σε αγκαλιάζει. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που μπορεί να μας αγγίξουν ή να μας αγκαλιάσουν κανείς όμως δεν πρέπει να το κάνει αυτό στα ευαίσθητα σημεία. Δεν πρέπει να φοβάσαι την αγκαλιά ή το άγγιγμα αλλά αν αισθάνεσαι άβολα ή δεν θέλεις να γίνεται αυτό έχεις το δικαίωμα να πεις ΟΧΙ, να φύγεις μακριά και να ενημερώσεις τους γονείς σου.
  • Να θυμάσαι πάντα δεν είναι όλοι οι άνθρωποι κακοί ή με κακές προθέσεις ωστόσο αν κάποια στιγμή θελήσεις να πεις ΟΧΙ σε κάποιον ή σε κάτι που σου προσφέρει μην διστάσεις και μην φοβηθείς.

ΦΡΟΣΩ ΠΑΤΣΟΥ

M.Sc. Ψυχολόγος-Αθλητικός Ψυχολόγος

Επιστημονική Συνεργάτιδα Εθνικής Ομάδας Στίβου

www.idealpsychology.gr